مشخصات پژوهش

عنوان	روش های طراحی دارو
نوع پژوهش	سخنرانی
کلیدواژه‌ها	SBDD, LBDD, Molecular Docking, QSAR, Artificial Intelligence, Virtual Screening.
چکیده	طراحی دارو فرآیندی پیچیده، پرهزینه و زمان بر است که با هدف کشف و توسعه ترکیبات شیمیایی جدید برای تعدیل عملکرد یک هدف زیستی مشخص انجام می شود. روش های طراحی دارو به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می شوند: طراحی دارو مبتنی بر لیگاند (LBDD) و طراحی دارو مبتنی بر ساختار (SBDD). در رویکرد مبتنی بر ساختار، با استفاده از اطلاعات سه بعدی هدف زیستی (مانند پروتئین یا اسید نوکلئیک) که عمدتاً از طریق کریستالوگرافی اشعه ایکس، طیف سنجی رزونانس مغناطیسی هسته (NMR) یا میکروسکوپ الکترونی کرایو (Cryo-EM) به دست می آید، ترکیبات بهینه طراحی می شوند. داکینگ مولکولی، طراحی *de novo* و شبیه سازی دینامیک مولکولی از تکنیک های کلیدی در این حوزه هستند. از سوی دیگر، طراحی دارو مبتنی بر لیگاند زمانی به کار می رود که ساختار سه بعدی هدف در دسترس نباشد. در این روش، با تحلیل مجموعه ای از لیگاندهای فعال و غیرفعال شناخته شده، یک مدل فارماکوفور یا مدل های رابطه کمی ساختار-فعالیت (QSAR) برای پیش بینی فعالیت ترکیبات جدید ساخته می شود. پیشرفت های اخیر در هوش مصنوعی، به ویژه یادگیری عمیق، با معرفی مدل های مولد مانند شبکه های متخاصم مولد (GANs) و خودرمزگذارهای متغیر (VAEs)، تحولی عظیم در طراحی *de novo* ایجاد کرده و امکان کاوش فضای شیمیایی وسیع و تولید ترکیباتی با خواص دارویی مطلوب را فراهم ساخته است. امروزه، رویکردهای تلفیقی که از نقاط قوت هر دو روش SBDD و LBDD به همراه غربالگری مجازی و هوش مصنوعی بهره می برند، به عنوان کارآمدترین استراتژی در کاهش زمان و هزینه مراحل اولیه کشف دارو شناخته می شوند. این مقاله مروری، به بررسی اصول، الگوریتم ها و کاربردهای روش های مذکور در طراحی منطقی دارو می پردازد.
پژوهشگران	علی محمدیان (نفر اول)